Het recht dat het vaakst wordt uitgeoefend op grond van de AVG is het recht op inzage in de eigen persoonsgegevens die door bedrijven worden verwerkt. Het is immers vaak een eerste vereiste om te weten of er onjuiste of onrechtmatige persoonsgegevens zijn die moeten worden gecorrigeerd of verwijderd. Een nieuwe analyse van noyb zaken uit: slechts 16,5% van alle verzoeken om inzage die noyb de afgelopen 8 jaar naar bedrijven heeft gestuurd, kreeg een bevredigend antwoord, terwijl 53,7% van de antwoorden onvolledig was – en bijna 30% helemaal niet werd beantwoord. Met andere woorden: terwijl bedrijven in Brussel lobbyen om het recht op inzage van burgers te beperken vanwege vermeend „misbruik”, is het echte probleem juist dat deze bedrijven zich niet aan de regels houden.
Geen „misbruik“ door betrokkenen, maar door bedrijven. Na intense lobbydruk (met name vanuit de Duitse industrie) wordt in het „Digital Omnibus“-voorstel van de Europese Commissie gesteld dat de rechten van betrokkenen onder de AVG moeten worden ingeperkt. De voorgestelde wijzigingen omvatten met name een beperking van het recht op inzage (in artikel 12, lid 5, en 15 AVG) tot „doeleinden van gegevensbescherming“, wat wordt gerechtvaardigd met een vermeend wijdverbreid „misbruik” van dit recht. Dit betekent bijvoorbeeld dat als een werknemer een verzoek om inzage gebruikt in een arbeidsgeschil over onbetaalde uren – bijvoorbeeld om een overzicht te krijgen van de uren die hij of zij heeft gewerkt – de werkgever dit verzoek zou kunnen afwijzen als „misbruik“. In de praktijk zou dit de rechten die Europeanen ten opzichte van bedrijven hebben, enorm beperken.
Max Schrems: „De Europese Commissie is gevallen voor een veelvuldig misbruikt lobbyverhaal dat het recht op inzage voortdurend wordt ‘misbruikt’, terwijl het in werkelijkheid grotendeels bedrijven zijn die deze wetten overtreden.”
Cijfers uit de praktijk: 83,5% van de verzoeken om inzage wordt niet naar behoren beantwoord. In de praktijk is het belangrijkste probleem met betrekking tot het recht op inzage echter niet „misbruik” van klachten, maar de enorme hoeveelheid verzoeken die geen correct antwoord krijgen. Dit verklaart ook waarom een aanzienlijk aantal klachten bij de autoriteiten betrekking heeft op het uitblijven van een volledig antwoord op verzoeken om inzage. Om meer inzicht te krijgen in hoe bedrijven omgaan met het recht op inzage, heeft noyb 121 verzoeken om inzage geanalyseerd die zijn ingediend met betrekking tot noyb -zaken sinds 2018* zijn ingediend. De resultaten zijn duidelijk: slechts 16,5 % van die verzoeken kreeg een bevredigend antwoord, terwijl 53,7 % onvolledig was – en bijna 30 % helemaal niet werd beantwoord. In totaal werd 83,5 % van de verzoeken niet in overeenstemming met de wet beantwoord.
De grote techbedrijven verzamelen je gegevens, maar willen je daar geen toegang toe geven. Opvallend is dat veel van de geanalyseerde toegangsverzoeken waren ingediend bij grote techbedrijven, die doorgaans over geautomatiseerde tools beschikken om dergelijke verzoeken af te handelen. Toch kregen de meeste verzoekers een onvolledig antwoord of helemaal geen reactie. We zien dit probleem bij alle noyb-zaken zaken – en de resultaten zouden waarschijnlijk nog slechter zijn voor betrokkenen zonder juridische vertegenwoordiging of de middelen om meerdere vervolgaanvragen in te dienen. Onze zaken tegen TikTok, AliExpress en WeChat zijn hier een perfect voorbeeld van: ondanks meerdere vervolgaanvragen naar aanleiding van een onvolledig antwoord op een verzoek om inzage, hebben de bedrijven nog steeds niet aan het oorspronkelijke verzoek voldaan. Hierdoor was het voor de klagers onmogelijk om te controleren of hun gegevens in overeenstemming met de AVG waren verwerkt. Een ander goed voorbeeld is onze zaak tegen de advertentiebemiddelaar Xandr (een dochteronderneming van Microsoft), die in 2022 een verbazingwekkend responspercentage van 0% rapporteerde op verzoeken om inzage en verwijdering.
Toegangsverzoeken vormen geen relevante werklast. Tegelijkertijd is er onlangs gepubliceerd noyb enquête duidelijk dat de meerderheid (meer dan 70 %) van de functionarissen voor gegevensbescherming (DPO’s) die bij bedrijven werken, van mening is dat de rechten van betrokkenen – en met name het recht op inzage – geen noemenswaardige werklast vormen, terwijl ze wel een nuttig instrument zijn voor de bescherming van de rechten van mensen.
Niets staat vast. Gelukkig zijn de voorstellen van de Commissie om de AVG te wijzigen precies dat: voorstellen. Het „Digital Omnibus“-pakket wordt momenteel nog besproken in het Europees Parlement en in de Raad en stuit al op aanzienlijke weerstand. noyb zet zich voortdurend in om de rechten van betrokkenen te behouden en te versterken. Deze analyse toont immers duidelijk aan dat de handhaving van (en naleving van) het recht op inzage door de autoriteiten nu al te wensen overlaat. Een verdere beperking zou miljoenen mensen in Europa schaden.
*Opmerking over de methodologie: we hebben alle verzoeken om inzage geanalyseerd die sinds 2018 in verband met noyb-zaken zijn ingediend. Vervolgens hebben we ervoor gezorgd dat we maximaal twee verzoeken per bedrijf meenamen om het beeld niet te vertekenen. Hierdoor bleven er 121 verzoeken om inzage over.
